Yelkende en iyi hava tahmin modeli hangisi?

Kısa cevap şu: Her durumda kazanan tek bir model yoktur. Hangi modelin en iyi tuttuğu; seyir bölgesine, hava durumuna ve tahminde ne kadar ileriye baktığınıza bağlıdır. Modellerin güçlü yanlarını ve sınırlarını bilen biri, önüne gelen her tahmini daha iyi okur ve ona ne kadar güvenebileceğini daha iyi tartar.

Küresel modeller: ECMWF, GFS, ICON ve AIFS

Küresel modeller bütün dünyayı hesaplar ve birçok gün ileriye uzanır.

• ECMWF IFS, Avrupa Orta Vadeli Hava Tahminleri Merkezi'nin (ECMWF) modelidir ve birkaç günlük tahminlerde ölçüt kabul edilir. Sailseer'in de kullandığı açık verilerin ızgarası 0,25 derece, yani yaklaşık 25 km'dir.
• GFS, ABD hava kurumu NOAA'nın modelidir; ücretsiz erişilebilir, günde dört kez çalıştırılır ve 16 gün ileriye uzanır. Birçok uygulama onu varsayılan olarak gösterir.
• ICON, Alman Meteoroloji Servisi'nin (DWD) modelidir; küresel olarak ve ICON-EU adıyla Avrupa üzerinde daha ince, yaklaşık 7 km çözünürlükle ve beş gün ileriye hesaplar.
• AIFS, ECMWF'nin yapay zekâ modelidir. Onlarca yıllık hava verisiyle eğitilmiştir ve fiziksel bir modelden çok daha hızlı hesaplar. Hamle değeri vermediği için Sailseer'de yalnızca rüzgar hızı ve yönünde hesaba katılır.

Bölgesel modeller: ince ama kısa menzilli

Bölgesel modellerin ızgarası daha incedir; kıyıları, adaları ve rüzgarın hızlandığı geçitleri daha iyi yansıtırlar. Buna karşılık yalnızca sınırlı bir alanı ve yalnızca iki ila dört gün ileriyi hesaplarlar.

• DWD'nin ICON-D2 modeli Almanya'yı ve komşu ülkeleri yaklaşık 2 km çözünürlükle, aşağı yukarı iki gün ileriye kadar kapsar.
• Danimarka Meteoroloji Enstitüsü DMI'nin Harmonie modeli İrlanda'dan Kuzey Denizi ve Baltık üzerinden Lion Körfezi'ne, Tiren Denizi'ne ve Adriyatik'e kadar hesaplar; MET Norway'in MEPS modeli İskandinavya'da, Météo-France'ın AROME modeli İspanya'nın Akdeniz kıyısında ve Balear Adaları'nda, İtalya'nın ICON-2I modeli ise Sicilya çevresinde ve İyon Denizi'nde çalışır.
• Météo-France'ın AROME Antilles modeli Antiller'i 2,5 km çözünürlükle, iki gün ileriye hesaplar.

Girit dahil Ege'de, Algarve'da, Kanarya Adaları'nda ve Azor Adaları'nda bu bölgesel modellerin hiçbiri çalışmaz; orada küresel modeller kalır. Sailseer bir bölgesel modeli yalnızca kendisinin hesapladığı yerde ve süre boyunca hesaba katar, boşluklarını sessizce başka bir modelle doldurmaz.

Modelden gelen bir sayı ne anlama gelir?

Bir model bir ızgara üzerinde hesaplar. Bir hücrenin rüzgarı bütün alanının ortalamasıdır; 25 km ızgara aralığında bu, küçük adaların, burunların ve koyların kaybolduğu bir alan demektir. Kastedilen, 10 m yükseklikteki ortalama rüzgardır, armanıza çarpan hamle değil. Bu yüzden sarp bir kıyıda, iki ada arasındaki bir hızlanma bölgesinde ya da bir dağın rüzgaraltında gerçek rüzgar çoğu zaman belirgin şekilde farklıdır, hem yukarı hem aşağı yönde. Daha ince bir ızgara bu etkilere yaklaşır ama onları hiçbir zaman tam olarak yakalayamaz.

Hamleler

Hamle, modelin rüzgardan, atmosferin katmanlaşmasından ve türbülanstan türettiği ayrı bir büyüklüktür. Camadan vurmak için ortalama rüzgardan daha önemlidir. Sailseer onu her rüzgar değerinin yanında gösterir ve değerlendirmede model hamlelerinin üst ucunu esas alır. Ayrıntılar Hamleler ve gök gürültülü fırtınalar rehberinde.

Ensemble'lar: tahmin ne kadar güvenilir?

Bir ensemble (topluluk tahmini) aynı modeli, başlangıç değerlerini biraz değiştirerek defalarca çalıştırır. Çalıştırmalar birbirine yakın kalıyorsa durum istikrarlıdır; birbirinden uzaklaşıyorsa belirsizdir. Sailseer ECMWF ensemble'ının 51 çalıştırmasını ve ICON-D2'nin 20 çalıştırmasını kullanır ve bunlardan bir aralık ile 20, 25 ve 30 kn üzerindeki hamlelerin olasılığını gösterir.

Konsensüs neden tek bir modelden fazlasını söyler?

Yalnızca bir modele bakan, o modelin o an tek başına mı kaldığını göremez. Bu yüzden Sailseer her rota noktası için tahmini varış saatinde dokuz modeli okur ve her saat için medyanı alır; tek bir aykırı değer medyanı pek kaydırmaz. Modeller, aykırı değerler hariç rüzgarda en fazla 5 kn, yönde ortalama 45 dereceden az farklıysa uyumlu sayılır. Değilse o saat belirsiz olarak işaretlenir ve öneri medyan yerine üst uçla hesaplanır. Tek tek modeller “Kim ne diyor” tablosunda görünür kalır.

Modeller uyuşmadığında

Uyuşmazlığın kendisi de bir bilgidir: Hava durumu zor hesaplanıyor demektir, çoğu zaman yolu belirsiz bir alçak basınç ya da zamanlaması oynayan bir cephe yüzünden. O zaman şunlar yardımcı olur:

• ortalamayla değil, daha güçlü senaryoyla planlamak,
• bir sonraki model çalıştırmasını bekleyip modellerin nereye kaydığına bakmak,
• rota üzerinde bir sığınma limanı bilmek,
• meteorologların modelleri zaten tarttığı resmi denizcilik hava raporunu okumak.

Ölçümlere göre en iyi model

Hangi modelin son zamanlarda haklı çıktığı ölçülebilir. Sailseer bir önceki günün tahminini en yakın istasyonların 72 saate kadar olan ölçümleriyle karşılaştırır ve modelleri ortalama sapmalarına göre sıralar. Son dönemin en iyisi model tablosunda bir işaret alır; “En iyi model” satırı ise her saat için o saatte hâlâ hesaplayan en üst sıradaki modeli kullanır. Rüzgar alarmı ve seyir rüzgarı alarmı isteğe bağlı olarak konsensüs yerine buna dayanabilir. Sınırını da söyleyelim: İki istasyon bir bölge değildir, üç gün de yalnızca tek bir hava durumudur. Durum değişirse başka bir model öne geçebilir. Haritada bir noktaya dokunun; karşılaştırma “Şu an ölçülen” bölümünde yer alır.

Resmi kaynak önce gelir

Modeller ham maddedir. Denizcilik hava raporu ve meteoroloji servislerinin uyarıları resmi temeldir ve Sailseer dahil her uygulamadan önce gelir.