Który model pogody jest najlepszy do żeglowania?

Krótka odpowiedź: nie ma modelu, który zawsze wygrywa. To, który trafia najlepiej, zależy od akwenu, od sytuacji pogodowej i od tego, jak daleko w przyszłość patrzysz. Kto zna mocne strony i ograniczenia poszczególnych modeli, lepiej czyta każdą prognozę i wie, kiedy podchodzić do niej ostrożnie.

Modele globalne: ECMWF, GFS, ICON i AIFS

Modele globalne liczą całą Ziemię i sięgają wiele dni naprzód.

• ECMWF IFS z Europejskiego Centrum Prognoz Średnioterminowych uchodzi za wzorzec prognozy na kilka dni. Otwarte dane, z których korzysta też Sailseer, mają siatkę 0,25 stopnia, czyli około 25 km.
• GFS amerykańskiej agencji NOAA jest dostępny bezpłatnie, liczony cztery razy na dobę i sięga 16 dni naprzód. Wiele aplikacji pokazuje go domyślnie.
• ICON niemieckiej służby meteorologicznej DWD (Deutscher Wetterdienst) liczy cały glob, a jako ICON-EU dokładniej nad Europą, z rozdzielczością około 7 km i na pięć dni naprzód.
• AIFS to model sztucznej inteligencji ECMWF. Wytrenowano go na danych pogodowych z wielu dziesięcioleci i liczy znacznie szybciej niż model fizyczny. Nie podaje porywów, dlatego w Sailseer liczy się tylko przy sile i kierunku wiatru.

Modele regionalne: dokładne, ale krótkie

Modele regionalne mają gęstszą siatkę i lepiej odwzorowują wybrzeża, wyspy i przewężenia z efektem dyszy. Za to liczą tylko ograniczony obszar i tylko na dwa do czterech dni naprzód.

• ICON-D2 DWD obejmuje Niemcy i kraje sąsiednie z rozdzielczością około 2 km, mniej więcej na dwa dni naprzód.
• Harmonie duńskiej służby meteorologicznej DMI liczy od Irlandii przez Morze Północne i Bałtyk po Zatokę Lwią, Morze Tyrreńskie i Adriatyk, MEPS od MET Norway w Skandynawii, AROME od Météo-France na hiszpańskim wybrzeżu Morza Śródziemnego i na Balearach, ICON-2I z Włoch wokół Sycylii i na Morzu Jońskim.
• AROME Antilles od Météo-France liczy Antyle z rozdzielczością 2,5 km, na dwa dni naprzód.

Na Morzu Egejskim z Kretą, w Algarve, na Wyspach Kanaryjskich i na Azorach nie liczy żaden z tych modeli regionalnych, zostają tam modele globalne. Sailseer uwzględnia model regionalny tylko tam i tylko tak długo, jak ten sam liczy, i nie łata po cichu jego luk innym modelem.

Co oznacza liczba z modelu

Model liczy na siatce. Wiatr w komórce siatki to średnia z całej jej powierzchni, przy oczku 25 km więc z obszaru, w którym znikają małe wyspy, przylądki i zatoki. Chodzi o średni wiatr na wysokości 10 m, a nie o poryw, który uderza w twój takielunek. Przy stromym wybrzeżu, w przewężeniu między dwiema wyspami albo w cieniu wiatrowym góry rzeczywisty wiatr często wyraźnie odbiega od prognozy, zarówno w górę, jak i w dół. Gęstsza siatka lepiej oddaje takie efekty, ale nigdy nie uchwyci ich w pełni.

Porywy

Poryw to osobna wielkość, którą model wyprowadza z wiatru, stratyfikacji atmosfery i turbulencji. Przy decyzji o refowaniu liczy się bardziej niż wiatr średni. Sailseer pokazuje go obok każdej wartości wiatru i w ocenie liczy z górną granicą porywów z modeli. Więcej w poradniku Porywy i burze.

Ensemble: na ile pewna jest prognoza?

Ensemble liczy ten sam model wiele razy z lekko zmienionymi warunkami początkowymi. Jeśli przebiegi leżą blisko siebie, sytuacja jest stabilna; jeśli się rozjeżdżają, jest niepewna. Sailseer korzysta z 51 przebiegów ensemble ECMWF i 20 przebiegów ICON-D2 i pokazuje na ich podstawie rozpiętość oraz prawdopodobieństwo porywów powyżej 20, 25 i 30 kn.

Dlaczego konsensus mówi więcej niż jeden model

Kto patrzy tylko na jeden model, nie widzi, czy ten akurat nie odstaje od reszty. Dlatego Sailseer odczytuje dziewięć modeli w każdym punkcie trasy na przewidywany czas przybycia i dla każdej godziny wyznacza medianę, której pojedyncza wartość odstająca prawie nie przesuwa. Modele uznaje się za zgodne, jeśli siła wiatru, pomijając wartości odstające, różni się najwyżej o 5 kn, a kierunek średnio o mniej niż 45 stopni. Jeśli zgody nie ma, godzina zostaje oznaczona jako niepewna, a rekomendacja liczy z górną granicą zamiast z medianą. Poszczególne modele pozostają widoczne w tabeli „Kto co mówi”.

Gdy modele się nie zgadzają

Brak zgody sam w sobie jest informacją: sytuację trudno policzyć, często z powodu niżu o niepewnym torze albo frontu, którego czas przejścia się waha. Wtedy pomaga:

• planować według silniejszego scenariusza, a nie według średniej,
• poczekać na następny przebieg i zobaczyć, w którą stronę przesuwają się modele,
• znać port schronienia na trasie,
• przeczytać oficjalną prognozę morską, w której meteorolodzy już zważyli modele.

Najlepszy model według pomiarów

To, który model ostatnio trafiał, da się zmierzyć. Sailseer porównuje prognozę z poprzedniego dnia z pomiarami najbliższych stacji z okresu do 72 godzin i szereguje modele według średniego błędu. Ostatnio najlepszy dostaje w tabeli modeli oznaczenie, a wiersz „Najlepszy model” bierze dla każdej godziny najwyżej sklasyfikowany model, który o tej godzinie jeszcze liczy. Alarm wiatrowy i alarm wiatru do żeglugi mogą do wyboru opierać się na nim zamiast na konsensusie. Trzeba też znać ograniczenie: dwie stacje to nie cały akwen, a trzy dni to tylko jedna sytuacja pogodowa. Gdy sytuacja się zmieni, na prowadzenie może wyjść inny model. Stuknij punkt na mapie, porównanie znajdziesz w sekcji „Pomiar teraz”.

Oficjalne ma pierwszeństwo

Modele to surowiec. Prognoza morska i ostrzeżenia służb meteorologicznych są oficjalną podstawą i mają pierwszeństwo przed każdą aplikacją, także przed Sailseer.