GRIB i GPX: jak przenieść pogodę i trasę na ploter

Czym jest plik GRIB

GRIB to format, w którym służby meteorologiczne udostępniają dane modeli na siatce. Plik GRIB zawiera dla każdego punktu siatki i każdego kroku czasowego wartości takie jak wiatr na wysokości 10 m, porywy i ciśnienie. Programy nawigacyjne rysują z nich strzałki wiatru i izobary i odtwarzają prognozę krok po kroku. Po jednorazowym pobraniu nie potrzebujesz na pokładzie internetu, żeby ją oglądać.

Siatka, krok czasowy i rozmiar pliku

O tym, jak duży będzie plik, decydują trzy rzeczy:

• Obszar: akwen, po którym pływasz, z pewnym marginesem na nadciągające niże.
• Oczko siatki: gdy zmniejszysz odstęp punktów siatki o połowę, punktów będzie cztery razy więcej. Gęsta siatka lepiej pokazuje efekt dyszy i osłonę przy wybrzeżu, ale zajmuje więcej miejsca.
• Krok czasowy i wyprzedzenie: kroki co trzy godziny wystarczają na większość rejsów. Gdy skrócisz krok o połowę, plik podwoi rozmiar.

Przez łącze satelitarne lub przy słabym zasięgu komórkowym liczy się każdy kilobajt. Dlatego pobierz plik w porcie, póki masz dobry internet, a w drodze trzymaj go możliwie małym.

GRIB z Sailseer

Sailseer wycina plik z tych samych danych modeli, z których powstają mapy pogody, i zapisuje go jako GRIB2: wiatr na 10 m, porywy i ciśnienie na poziomie morza. Są dwie drogi:

• W panelu warstw mapy przycisk „Pobierz obszar” pobiera widoczny fragment mapy. Wyprzedzenie wybierasz sam (24, 48, 72 lub 120 godzin), oczko siatki zależy od wielkości obszaru (od 0,05 do 0,5 stopnia), a krok czasowy wynosi trzy godziny.
• Obok przycisku GPX opcja „GRIB dla trasy” pobiera prostokąt wokół twojej drogi.

Przy konsensusie serwer wybiera model, który obejmuje cały obszar: ICON-EU dla Europy, w innych miejscach ECMWF lub GFS, na przykład na Grenlandii, na Spitsbergenie albo daleko na Atlantyku. Komunikat podaje potem model, rozmiar, liczbę kroków czasowych i oczko siatki oraz mówi, jeśli plik obejmuje tylko część obszaru. Ciśnienie plik bierze z dodatkowej, szerszej siatki, bo niże często leżą poza wybranym obszarem. Zbyt duże zapytanie (ponad trzy miliony wartości) Sailseer odrzuca i mówi, co trzeba zmniejszyć. Który model do czego się nadaje, opisuje poradnik Modele pogody.

Otwieranie w OpenCPN i qtVlm

OpenCPN, darmowy program nawigacyjny, otwiera pliki GRIB dołączoną wtyczką GRIB: wczytaj plik, wybierz moment, włącz strzałki wiatru, porywy i izobary. qtVlm również czyta GRIB i na życzenie liczy z niego trasę pogodową. Czy twój ploter wyświetla pliki GRIB z karty pamięci, zależy od urządzenia; sprawdzisz to w instrukcji.

GPX: trasa dla plotera

GPX to popularny format wymiany punktów trasy, tras i śladów. „GPX dla plotera” tworzy GPX 1.1 dla Garmin, Raymarine i B&G i trzyma się ich ograniczeń:

• Nazwy są zapisywane w ASCII (Ærøskøbing staje się Aeroeskoebing), skracane do 16 znaków i ujednoznaczniane, żeby żaden punkt trasy nie nadpisał innego.
• Starsze urządzenia Raymarine i B&G przyjmują tylko 50 punktów na trasę. Dłuższe trasy Sailseer dzieli na trasy częściowe, połączone ze sobą w punkcie styku.
• Trasa biegnie po pełnej drodze z dokładnością do 25 m, żeby żaden prosty odcinek nie przeciął cypla. Porty, mosty i stacje paliw są w niej dodatkowo zapisane jako punkty z symbolem.
• W rejsie wielodniowym każdy dzień staje się osobną trasą. Halsy są dostępne jako osobny plik GPX.

Na ploter plik trafia zwykle przez kartę pamięci albo aplikację producenta. Po imporcie sprawdź każdą trasę na mapie w ploterze i przesuń punkty trasy, które leżą zbyt blisko pławy lub mielizny.

Wczytanie trasy z powrotem do Sailseer

Działa to też w drugą stronę: w menu przy starcie opcja „Wczytaj trasę GPX” wczytuje trasę, ślad lub punkty trasy z OpenCPN, Navionics, qtVlm albo twojego plotera jako trasę do planowania. Plik może mieć do 5 MB i jest tylko przeliczany, a nie zapisywany. Sailseer upraszcza go do najwyżej 20 punktów, a start i cel przyciąga do najbliższego portu w promieniu 1 Mm. Potem sprawdzasz pogodę jak dla każdej innej trasy. W trybie żeglugi zapiszesz przebyty ślad jako GPX.

Bezpośrednio do plotera i autopilota

Z podłączonymi instrumentami pokładowymi Sailseer podczas żeglugi po trasie wysyła ją jako NMEA 0183 (WPL i RTE) do plotera lub autopilota: w przeglądarce przez USB, a w aplikacji na Androida, która jest w zamkniętych testach, także przez Wi-Fi i Bluetooth. Ciągłe wysyłanie kursu do następnego punktu trasy działa tylko po potwierdzeniu. Obserwacja i sterowanie pozostają twoim zadaniem.

Mapa morska offline: MBTiles dla OpenCPN

W menu mapy morskiej opcja „Pakiet offline obszaru (MBTiles)” tworzy pakiet kafelków z wolnych warstw, które serwer udostępnia sam: głębokości z EMODnet (w Polsce z pomiarów SIPAM), mapy morskiej BSH i łotewskich danych mapy morskiej. OpenCPN otwiera MBTiles bezpośrednio. Pakiet obejmuje poziomy powiększenia od 8 do trzech poziomów powyżej bieżącego (najwyżej 14) i ma najwyżej 5000 kafelków; czeka na pobranie przez dwa dni. Nie ma w nim mapy bazowej ani OpenSeaMap, których warunki zabraniają masowego pobierania z wyprzedzeniem, ani warstw, które przeglądarka pobiera bezpośrednio od innych dostawców.

Ograniczenia

Pliki GRIB to wynik modelu, a nie pomiary ani ostrzeżenia. Porywy burzowe, efekt dyszy przy przylądkach i wiatry spadowe model często pokazuje jako słabsze, niż są, a między krokami czasowymi program tylko interpoluje. Trasy GPX i pakiety kafelków to szkice planistyczne, każdy plik GPX sam o tym informuje. Sailseer nie służy do nawigacji: oficjalne mapy morskie, prognozy morskie i ostrzeżenia mają pierwszeństwo. Jak Sailseer wypada na tle innych aplikacji, przeczytasz w porównaniu aplikacji żeglarskich.