Pływy i prąd pływowy w planowaniu rejsu: wysoka woda, prąd i okna pływowe

Wysoka i niska woda

Na Morzu Północnym, w kanale La Manche i na wybrzeżu Atlantyku woda podnosi się i opada dwa razy na dobę. Od jednej wysokiej wody (WW) do następnej mija około 12 godzin i 25 minut, dlatego wysoka i niska woda (NW) przypadają każdego dnia prawie godzinę później. Różnica między WW a NW to wysokość pływu: w Cuxhaven około 3 m, na Bałtyku praktycznie zero, na Morzu Śródziemnym zwykle niewiele, w północnym Adriatyku (Triest średnio ponad 0,6 m) i w Zatoce Gabes wyraźnie więcej. Na Karaibach pływ jest mały i często występuje tylko raz na dobę.

Syzygia i kwadratura

Podczas nowiu i pełni Słońce, Ziemia i Księżyc stoją w jednej linii, ich siły pływowe się sumują i wysokość pływu jest duża (pływ syzygijny). Przy kwadrach Księżyca jest mała (pływ kwadraturowy). Syzygia następuje z pewnym opóźnieniem względem faz Księżyca, na niemieckim wybrzeżu Morza Północnego około dwóch dni. Przy pływach syzygijnych prąd jest silniejszy, woda podnosi się wyżej i opada niżej.

Zero mapy i głębokość wody

Głębokości na mapie morskiej podawane są względem zera mapy. Na wodach niemieckich jest to najniższa astronomiczna niska woda z 19 lat (LAT), poziom, którego same pływy rzadko sięgają. Głębokość wody to głębokość z mapy plus poziom wody ponad zerem mapy. Port z głębokością 1,5 m na mapie jest w okolicy wysokiej wody często łatwo dostępny, przy niskiej wodzie może już nie być. Licz z zapasem pod kilem, zwłaszcza przy fali.

Spiętrzenie wiatrowe

Wiatr przesuwa wodę. Silny wiatr od morza spiętrza ją w Zatoce Niemieckiej ponad wartości wyliczone z pływów (spiętrzenie wiatrowe), wiatr od lądu obniża jej poziom, nawet poniżej zera mapy. Tablice pływów tego nie uwzględniają, prognoza poziomu wody już tak. Na Bałtyku to wiatr odpowiada niemal za cały poziom wody.

Prąd pływowy

Wraz z poziomem wody zmienia się prąd: podczas przypływu płynie w jedną stronę, podczas odpływu w drugą, a pomiędzy nimi zmienia kierunek. W przesmykach pływowych, ujściach rzek i wokół przylądków osiąga kilka węzłów. Dla planowania oznacza to:

• Pod prąd silniejszy niż prędkość twojego jachtu nie popłyniesz. Wtedy czekasz, aż prąd zmieni kierunek.
• Prąd płynący z tobą wyraźnie skraca przelot. Wypłynięcie z prądem często oszczędza całe godziny.
• Wiatr przeciw prądowi buduje krótką, stromą falę, już przy umiarkowanym wietrze. W wąskich przejściach może być niebezpieczna.
• Prąd boczny cię znosi, trzeba brać poprawkę.

Pod wiatr wiele zależy od tego, kiedy zaczniesz halsówkę; więcej w poradniku Jak planować halsy.

Okna pływowe na Morzu Wattowym

Na Morzu Wattowym często tylko o określonych porach przejdziesz przez próg przesmyku pływowego, kanał pływowy albo do małego portu przy śluzie odwadniającej, który przy niskiej wodzie wysycha. Decyduje najpłytsze miejsce na drodze: głębokość z mapy plus poziom wody musi wystarczyć dla twojego zanurzenia z zapasem. Z tego wynika okno czasowe wokół wysokiej wody. Kto je przegapi, czeka na następny pływ, czyli około dwunastu godzin. Tory wodne na wattach się przesuwają, pławy są przekładane; miej ze sobą aktualną mapę morską i komunikaty dla żeglarzy. Niektóre śluzy portowe na wybrzeżach pływowych też otwierają się tylko w okolicy wysokiej wody, zobacz Mosty i śluzy.

Co liczy Sailseer

• Morze Północne: wodowskazy BSH z najbliższymi wysokimi i niskimi wodami, astronomicznymi i ze spiętrzeniem wiatrowym, do tego wysokość pływu. Sprawdzanie głębokości portów odejmuje połowę wysokości pływu z najbliższego wodowskazu: port z głębokością 3 m przy średnim poziomie wody ma w Cuxhaven przy niskiej wodzie tylko około 1,6 m.
• W każdym punkcie na akwenie pływowym: krzywa poziomu wody z modelu oceanicznego Copernicus Marine. Model szelfu północno-zachodniego obejmuje Morze Północne z Irlandią i Wyspami Owczymi, IBI Zatokę Biskajską, Półwysep Iberyjski, Maderę i Wyspy Kanaryjskie, do tego model Morza Śródziemnego, modele Morza Marmara i Morza Czarnego, model globalny dla Azorów, Wysp Zielonego Przylądka, Karaibów, Morza Czerwonego i Oceanu Indyjskiego oraz model arktyczny dla północnej Norwegii, Islandii, Grenlandii i Spitsbergenu. Z niego wynikają wysoka i niska woda, wysokość pływu, poziom wody ponad szacowanym zerem mapy i spiętrzenie wiatrowe.
• Księżyc: syzygia i kwadratura z najbliższymi terminami.
• Prąd pływowy: wchodzi do prędkości nad dnem. Jeśli pod prąd jest silniejszy niż twój jacht, plan czeka na zmianę kierunku prądu. Dla całej trasy Sailseer podsumowuje, jaka część drogi biegnie pod prąd, gdzie trzeba czekać i gdzie wiatr wieje przeciw prądowi (od 0,8 kn prądu i 12 kn wiatru).
• Brama pływowa: w najpłytszym miejscu etapu analiza pogody sprawdza poziom wody w chwili przybycia i w razie potrzeby czeka, najwyżej jeden pływ. W rejsie wielodniowym opcja „Sprawdź okno pływowe w celu dnia” sprawdza najpłytszy próg na ostatnich 10 Mm.
• Pomiary: wodowskazy pływowe między innymi Kartverket w Norwegii, Environment Agency w Anglii, OPW i Marine Institute w Irlandii, Puertos del Estado w Hiszpanii i NOAA w Portoryko.

Wypróbuj to na mapie z trasą przez Morze Wattowe, na przykład do Norderney.

Ograniczenia

Zero mapy Sailseer szacuje na podstawie około jedenastu dni serii z modelu. Szacunek wypada raczej powyżej wartości oficjalnej, więc obliczona głębokość wychodzi raczej za mała. Głębokości progów pochodzą z siatki o oczku około 115 m (EMODnet), która nie oddaje oznakowanego kanału pływowego: „za płytko” oznacza dlatego wyraźne odjęcie punktów w ocenie, a nie blokadę. W wąskich przesmykach pływowych prąd z modelu jest gładszy niż w naturze. W fiordach Grenlandii, Islandii i Spitsbergenu, których model nie rozróżnia, Sailseer bierze najbliższy punkt wodny w promieniu 50 km i podaje jego odległość: wysoka i niska woda mogą wystąpić w porcie wcześniej lub później.

Do nawigacji obowiązują oficjalne tablice pływów, mapa morska i komunikaty dla żeglarzy, a nie Sailseer.