Wiatr rzeczywisty i pozorny: różnica wyjaśniona po prostu

Wiatr rzeczywisty to wiatr, który mierzy nieruchomy obserwator. Wiatr pozorny to wiatr, który czujesz na pokładzie płynącego jachtu: suma wiatru rzeczywistego i wiatru biegu. W bajdewindzie jest silniejszy i wieje ostrzej od dziobu, w fordewindzie jest słabszy. Żagle trymujesz według wiatru pozornego.

Czym jest wiatr rzeczywisty?

Wiatr rzeczywisty to ruch powietrza względem powierzchni Ziemi, taki, jaki mierzy wiatromierz na lądzie albo na jachcie stojącym na kotwicy. Ten wiatr podają prognozy pogody, prognozy morskie i mapy wiatru.

Ma kierunek, z którego wieje (TWD, True Wind Direction, jako kierunek kompasowy), i prędkość (TWS, True Wind Speed). Jego kąt względem kursu twojego jachtu to TWA (True Wind Angle). Ściśle biorąc, instrumenty pokładowe liczą wiatr rzeczywisty względem wody, bo prędkość po wodzie biorą z logu. W prądzie różni się on więc nieco od wiatru względem dna, o którym mówi prognoza.

Czym jest wiatr biegu?

Wiatr biegu to wiatr wywołany własnym ruchem: tak silny jak twoja prędkość i wiejący dokładnie od dziobu. Jeśli w ciszy płyniesz na silniku z prędkością 6 kn, czujesz 6 kn wiatru od dziobu.

Jak powstaje wiatr pozorny?

Wiatr pozorny to suma wektorowa wiatru rzeczywistego i wiatru biegu. Wyobraź go sobie jako trójkąt: jeden bok to wiatr rzeczywisty, drugi to wiatr biegu od dziobu, trzeci zamyka trójkąt i jest wiatrem pozornym.

Wynikają z tego trzy zasady. Im ostrzejszy kurs względem wiatru, tym bardziej oba się sumują, a wiatr pozorny rośnie. Im pełniejszy kurs, tym więcej wiatr biegu odejmuje, a wiatr pozorny słabnie. Poza kursem dokładnie z wiatrem wiatr pozorny wieje zawsze bardziej od dziobu niż rzeczywisty. Przykład liczy z 15 kn wiatru rzeczywistego i, dla uproszczenia, jednakową prędkością 6 kn na każdym kursie:

Dlaczego w bajdewindzie wiatr pozorny jest silniejszy?

Bo wiatr biegu wieje wtedy prawie z tej samej strony co wiatr rzeczywisty i dodaje się do niego. W przykładzie w ostrym bajdewindzie czujesz prawie 20 kn, choć wieje tylko 15 kn.

W fordewindzie jest odwrotnie: wiatr biegu się odejmuje i na pokładzie 15 kn odczuwasz jak 9 kn. To klasyczna pułapka na długich odcinkach z wiatrem od rufy. Jacht płynie spokojnie, kokpit pozostaje suchy, a dopiero przy ostrzeniu, na przykład do zrzucenia żagli albo przed portem, nagle wieje ponad dwa razy mocniej. Dlatego refuj według wiatru rzeczywistego, a nie według odczucia, zobacz Kiedy refować?.

Co pokazują AWA, AWS, TWA i TWS na instrumencie?

AWA i AWS to kąt i prędkość wiatru pozornego, mierzone przez czujnik wiatru na topie masztu. TWA, TWS i TWD to wiatr rzeczywisty, który instrumenty liczą z wiatru pozornego, prędkości po wodzie i kursu kompasowego.

• AWA (Apparent Wind Angle): kąt wiatru pozornego względem dziobu, 0 do 180 stopni na prawą lub lewą burtę.
• AWS (Apparent Wind Speed): prędkość wiatru pozornego.
• TWA (True Wind Angle): kąt wiatru rzeczywistego względem dziobu.
• TWS (True Wind Speed): prędkość wiatru rzeczywistego.
• TWD (True Wind Direction): kierunek, z którego wieje wiatr rzeczywisty, jako kurs kompasowy.

Wyliczony wiatr rzeczywisty jest tylko tak dobry jak log i kompas. Jeśli TWS skacze po każdym zwrocie albo TWD obraca się razem z dziobem, zwykle źle skalibrowany jest log. Wiatrowskaz i wskaźniki na żaglach zawsze pokazują wiatr pozorny.

Dlaczego prognozy pogody podają wiatr rzeczywisty?

Bo prognoza musi pasować do każdego jachtu, niezależnie od kursu i prędkości. Podaje wiatr rzeczywisty względem dna, zwykle jako wiatr średni na wysokości 10 m, do tego porywy.

Porównując prognozę z instrumentem, bierz TWS i TWD, nie wiatr pozorny. Czujnik wiatru rzadko jest dokładnie na wysokości 10 m, a wyżej wieje nieco mocniej. Do planowania liczy się wiatr rzeczywisty: z niego i z twojego kursu wynika kurs względem wiatru.

Jak Sailseer pomaga z wiatrem rzeczywistym i pozornym?

Sailseer planuje z wiatrem rzeczywistym z prognozy i pokazuje dla każdego etapu kąt wiatru rzeczywistego, kurs względem wiatru i wyliczony z nich wiatr pozorny; prędkość pochodzi z wykresu biegunowego. W rejsie Sailseer odczytuje w sekcji Rejs > Instrumenty pokładowe dane twojego jachtu. Jeśli jacht wysyła tylko wiatr pozorny, Sailseer liczy rzeczywisty z AWA, AWS, prędkości i kursu, przekazuje go jako średnią z dwóch minut do asystenta halsowania i dla porównania zestawia z nim prognozę dla pozycji jachtu. Do mapy, więcej o halsowaniu. Nie do nawigacji: oficjalne mapy morskie i prognozy pogody mają pierwszeństwo.