Weervenster vinden: wanneer vertrek je het best?

Een goed weervenster is niet zomaar de dag met de minste wind. Het is de periode waarin wind, golven, stroom en licht passen bij precies jouw route, jouw boot en jouw bemanning. Wie dat stap voor stap nagaat, gooit minder vaak op het verkeerde uur los.

Eerst: jouw grenzen

Voordat je naar de verwachting kijkt, leg je vast wat kan: tot welke windstoot, welke golfhoogte en hoeveel uur achter elkaar. Een ingespeelde bemanning op een groot jacht heeft andere grenzen dan een gezin met kleine kinderen. In Sailseer staan ze in het bootprofiel: grootte, boottype, diepgang, mast en desgewenst eigen grenzen voor windstoten en golven.

De windrichting ten opzichte van de koers

Dezelfde 15 kn voelen met halve wind heel anders aan dan pal van voren. Tegen de wind in moet je kruisen, de afstand wordt flink langer, de bemanning nat, en de golven slaan op het voorschip. Met ruime wind is dezelfde kracht aangenaam, pal voor de wind met flinke windstoten daarentegen onrustig, met het risico van een klapgijp. Omdat de wind onderweg draait, bepaalt Sailseer de windhoek voor elk uur van elke etappe en legt het tegen de wind in kruisslagen aan. Hoe dat werkt, staat in de gids Kruisen.

Windstoten in plaats van gemiddelde wind

Voor de beslissing telt de windstoot. Een gemiddelde van 14 kn met windstoten van 28 kn is een andere dag dan gelijkmatige 18 kn. Kijk naar de windstoten van de modellen en naar de kans uit het ensemble; meer daarover onder Windstoten en onweer.

Golven en comfort

De hoogte alleen zegt weinig. Korte, steile golven van voren remmen een kleine boot af, een lange deining van achteren tilt hem alleen op. Kruiszee uit windzee en deining maakt elke wacht vermoeiend. Sailseer schat het comfort per etappe op basis van de invalshoek van de golven ten opzichte van de koers, de golflengte in verhouding tot de bootlengte en de steilheid, in vier stappen van rustig tot ruw.

Getijstroom

Op de Noordzee, in het Kanaal en langs de Atlantische kust kan de stroom de hele tocht bepalen. Tegen 2 kn stroom in maakt een boot met 5 kn door het water maar 3 kn over de grond, en wind tegen stroom bouwt een korte, steile zee op. Sailseer rekent de getijstroom mee in de snelheid over de grond. Komt de boot niet tegen de stroom op, dan wacht het plan op de kentering, en bij ondiepe zeegaten controleert het of er bij aankomst genoeg water staat.

Daglicht

Een onbekende haven loop je beter bij daglicht binnen. Plan je aankomst met marge voor zonsondergang, vooral in de herfst en verder naar het zuiden, waar de schemering kort is. Varen in het donker kost punten in de beoordeling, en de zeilvenstermelding kun je beperken tot vertrekmomenten bij daglicht.

Hoe ver vooruit plannen?

Hoe verder vooruit, hoe grover de verwachting. De verwachting per uur reikt bij Sailseer zeven dagen, de vergelijking van vertrekmomenten bekijkt de komende 120 uur. De 10-daagse vooruitblik per haven uit ECMWF en GFS beantwoordt alleen of het volgende weekend de moeite waard zou kunnen zijn: hij geeft een zekerheid uit het ensemble en staat vanaf de zesde dag alleen nog als tendens op het scherm. Definitief plannen doe je pas met de runs van de laatste twee, drie dagen voor vertrek. Hoe de modellen verschillen, legt de gids Weermodellen uit.

Vertrekmomenten vergelijken

In plaats van een moment te gokken, rekent Sailseer elk heel uur van de komende 120 uur door als vertrek, met wind per plek en uur, golven, stroom, wachttijden bij bruggen en sluizen en daglicht. Elk vertrek krijgt punten van 100 omlaag, en de zwakste etappe telt: groen vanaf 70, geel vanaf 45, daaronder rood. Een stormwaarschuwing, een onweerslage, golven boven de grens van de boot of zicht onder 1 km zetten de score op nul. Daaronder staat waaruit de punten zijn opgebouwd, zodat je de redenen zelf kunt nagaan. Plan je route op de kaart en kijk in de vergelijking van vertrekmomenten.

Op de hoogte blijven

• Zeilvenstermelding: voor een route meldt Sailseer per mail of pushbericht zodra er een venster vanaf 55, 70 of 80 punten opengaat, met 48, 72 of 120 uur vooruit en desgewenst alleen bij daglicht. Is er geen venster meer, dan komt één keer “Venster gesloten”.
• Ochtendbriefing: op het gekozen uur tussen 5 en 10 uur lokale tijd een mail voor een haven met ochtend, middag, namiddag en avond, de waarschuwingen en, waar er getij is, hoog- en laagwater.

Voor het losgooien

Vlak voor vertrek: het officiële zeeweerbericht en de waarschuwingen lezen, de radar en de gemeten wind van het dichtstbijzijnde station bekijken, de nieuwste modelrun met het plan vergelijken. Klopt er iets niet meer, dan is in de haven blijven een goede beslissing. Sailseer is een planningshulp, niet bedoeld voor navigatie; officiële zeekaarten, zeeweerberichten en waarschuwingen gaan voor.